|
 4721
Sayılı Türk Medeni Kanunu kişiliğin başlangıcı
ve sonu
başlığı altındaki 30.maddesinde “Doğum ve ölüm nüfus
sicilindeki kayıtlarla ispat olunur” hükmündedir. Bireyin
kişiliğinin başlangıcı doğumla başlamakta, doğum ise nüfus
kütüğüne kayıtla ispat olunmaktadır.
5490 Sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu temel amacını nüfus
kütüğüne kayıtsız kişi bırakmamak üzerine kurmuştur. Temel
amacın nüfusa kayda yönelmesi tabiidir. Öyle ki; kişiyi
devletine bağlayan vatandaşlık bağının kurulması, kişinin
Türkiye Cumhuriyeti Vatandaşı olarak devletine ait olma
ayrıcalığını sağlayan, karşılıklı hak ödev ve
sorumluluklarının başlamasında
“nüfus
kütüğüne kaydolma”
ilk kilometre taşını oluşturmaktadır.
5490 Sayılı Nüfus Hizmetleri Kanununun 17. maddesinde;
”Nüfus Müdürlükleri süresi içerisinde bildirilmemiş
çocukların veya nüfusa tescil edilmemiş erginlerin varlığını
haber aldıkları takdirde; erginlerin kendilerini, çocukların
veli, vasi veya kayyımlarını, bunların bulunmamaları
halinde; büyük ana, büyük baba veya ergin kardeşlerini ya da
çocukları yanlarında bulunduranları veya muhtarları beyana
davet etmeye yetkilidirler.
İlgililer de bu davet üzerine 30 gün içinde Nüfus
Müdürlüklerine başvurmak ve beyanda bulunmakla görevlidir.
Verilen süre içerisinde bildirim yapılmaması durumunda mülki
idare amirinin göreceği lüzum üzerine kolluk kuvvetlerince
bunların zorla getirilmesi için gerekli işlem yapılarak
çocuğun aile kütüğüne tescili sağlanır.” Hükmündedir.
¨
Soybağının Kurulması
Genel olarak soybağının kurulması;
ü
Çocuk
ile ana arasında soybağı doğumla kurulur.
ü
Çocuk
ile baba arasında soybağı, ana ile evlilik, tanıma veya
hâkim hükmüyle kurulur.
ü
Soybağı ayrıca evlât edinme yoluyla da kurulur.
ü
Soybağı; çocuğun soyadının, vatandaşlığının ve aile kütüklerinde
yazılacağı yerin belirlenmesinde esas alınır.
ü
Evlilik dışında doğan çocuk ana ve babasının birbiriyle evlenmesi
halinde soybağı kendiliğinden düzelir.
Bildirim yükümlülüğü ve süresi
Sağ
olarak dünyaya gelen her çocuğun, doğumdan itibaren
Türkiye'de otuz gün
içinde nüfus müdürlüğüne,
yurt
dışında ise altmış gün
içinde dış temsilciliğe bildirilmesi zorunludur.
ü
Bildirim; veli, vasi, kayyım, bunların bulunmaması halinde,
çocuğun büyük ana,
büyük baba veya ergin kardeşleri ya da çocuğu yanında
bulunduranlar tarafından, doğumu gösteren resmî belgeye
dayanarak yapılabileceği gibi sözlü beyana dayalı olarak da
yapılabilir.
ü
Yurt dışındaki doğum bildirimleri, yabancı makamlardan
alınmış resmî belge veya raporun dış temsilciliğe verilmesi
veya çocuğa konulan adın belirtildiği dilekçe ve ana ile
babanın tam kimlik bilgileri ile nüfusta kayıtlı oldukları
yeri gösteren belgelerle birlikte dış temsilciliğe
gönderilmesi suretiyle de yapılabilir. Dış temsilcilik
bildirim tarihi olarak evrakın postaya verildiği tarihi esas
alarak düzenleyeceği doğum tutanağını nüfus müdürlüklerine
göndermekle yükümlüdür.
ü
Doğumla ilgili yapılan bildirimler nüfus müdürlüklerince
doğum tutanağına geçirilir.
ü
İlgilinin herhangi bir belge ibraz edememesi halinde sözlü
beyanı esas alınarak bildirim tutanaklara geçirilir ve doğum
tutanakları bildirimi yapan ile görevliler tarafından
imzalanır.
ü
Ölü
doğan çocuklar aile kütüğüne yazılmaz. Bir doğumda birden
ziyade doğan çocuklar doğuş sırasıyla yazılırlar.
ü
Bu
Kanunun 15 inci maddesinde belirtilen 30 günlük süreyi
geçirdikten sonra bildirilen altı yaşını bitirmemiş olan
çocukların doğum tarihinin tespitinde beyan esas alınır.
ü
Çocuk altı yaşını doldurmuş ise nüfus müdürlüğüne
getirilerek resmî sağlık kuruluşunca yaşının tespit edilmesi
sağlanır.
ü
Doğuma ait resmî belge ibraz edilmesi halinde, yaş tespitine
gerek kalmaz.
Bulunmuş çocuklar ve zihinsel özürlü kişiler
ü
Yaşının küçüklüğü nedeniyle kendisini ifade edemeyen
bulunmuş çocukların nüfus kütüklerine kaydedilmesi, kolluk
görevlileri veya ilgili kurumların bu durumu belirten
tutanaklarına veya ilgililerin beyanlarına dayanılarak
bulundukları yerin nüfus müdürlüğünce yapılır.
ü
Zihinsel özürlü olup da bulunmuş 18 yaşından büyük kişileri,
mahkemece tayin edilecek olan kayyımları bildirmekle
yükümlüdür. Bildirimin tam teşekküllü devlet hastanesinden
alınacak sağlık kurulu raporu ile nüfus müdürlüğüne
yapılması zorunludur.
ü
Bu
kişiler hakkında düzenlenen tutanaklarda doğum tarihi, adı
ve soyadı ile ana ve baba adı belirtilmemiş ise;
nüfus
müdürlüğünce ad ve soyadı ile ana ve baba adı verilir.
Doğum tarihi belirlenmemişse resmî sağlık kuruluşunca tespit
edilmesi sağlanır.
ü
Sağ
olarak doğmuş ancak nüfus kütüğüne tescil edilmeden ölen
çocuklara ait ölüm tutanakları nüfus idarelerince kabul
edilir. Ölüm tutanağındaki bilgilere dayanılarak doğum
tutanağı tutulur ve her iki tutanak sırası ile aile kütüğüne
geçirilir. Ölü doğmuş olan çocuklara ait bildirim kabul
edilmez.
ü
Çocuk, ana ve baba evli ise ailenin; evli değilse ananın
soyadını taşır. Ancak, ana önceki evliliğinden dolayı çifte
soyadı taşıyorsa çocuk onun bekârlık soyadını taşır.
ü
Para cezaları 213 sayılı Vergi Usul Kanununda
tespit ve ilan edilen yeniden değerlendirme oranına göre her yıl
belirlenir. 5490
Sayılı
Nüfus Hizmetleri Kanununun cezai hükümlerini kapsayan 68.
maddesine göre nüfus para cezaları20 Nisan 2009 tarihi
itibariyle uygulanmaya başlanmıştır.
ü
Doğum
olayının yasal bildirim süresi 30 gündür.
ü
30
Günlük yasal süresi içinde bildirilen doğum olaylarında
nüfus cüzdanı ücretsiz düzenlenir.
ü
30
Günlük yasal süresi içinde bildirilmeyen doğum olaylarına
2010 yılı için
213 sayılı Vergi Usul Kanununda
tespit ve ilan edilen yeniden değerlendirme oranına göre
67.00 lira idari para cezası uygulanır.
Ana
ve baba evli ise;
Ø
Evlilik
devam ettiği sürece ana ve baba velâyeti birlikte
kullanırlar.
Ø
Ortak
hayata son verilmiş veya ayrılık hâli gerçekleşmişse hâkim,
velâyeti eşlerden birine verebilir.
Ø
Velâyet, ana ve babadan birinin ölümü hâlinde sağ kalana,
boşanmada ise çocuk kendisine bırakılan tarafa aittir.
Ana
ve baba evli değilse;
Ø
Ana ve
baba evli değilse velâyet anaya aittir.
Tanıma ve Babalık Hükmü:
Tanıma;
Ø
Tanıma, babanın, nüfus memuruna veya mahkemeye yazılı
başvurusu ya da resmî senette veya vasiyetnamesinde yapacağı
beyanla olur.
Ø
Tanıma beyanında bulunan kimse küçük veya kısıtlı ise, veli
veya vasisinin de rızası gereklidir.
Ø
Başka bir erkek ile soybağı bulunan çocuk, bu bağ geçersiz
kılınmadıkça tanınamaz.
Ø
Bildirim; Beyanda bulunulan nüfus memuru, sulh hâkimi,
noter veya vasiyetnameyi açan hâkim, tanımayı babanın ve
çocuğun kayıtlı bulunduğu nüfus memurluklarına bildirir.
Ø
Çocuğun kayıtlı bulunduğu nüfus memurluğu da tanımayı
çocuğa, anasına, çocuk vesayet altında ise vesayet
makamına bildirir.
Babalık hükmü;
Ø
Çocuk ile baba arasındaki soybağının mahkemece
belirlenmesidir.
Ø
Çocuk ile baba arasındaki soybağının mahkemece
belirlenmesini ana ve çocuk isteyebilirler.
Ø
Dava babaya, baba ölmüşse mirasçılarına karşı açılır.
Ø
Babalık davası, Cumhuriyet savcısına ve Hazineye; dava ana
tarafından açılmışsa kayyıma; kayyım tarafından açılmışsa
anaya ihbar edilir.
Velayet
Koşulları:
Ø
Ergin
olmayan çocuk, ana ve babasının velâyeti altındadır. Yasal
sebep olmadıkça velâyet ana ve babadan alınamaz.
Ø
Hâkim
vasi atanmasına gerek görmedikçe, kısıtlanan ergin çocuklar
da ana ve babanın velâyeti altında kalırlar.
Ana
küçük, kısıtlı veya ölmüş ya da velâyet kendisinden
alınmışsa hâkim, çocuğun menfaatine göre, vasi atar veya
velâyeti babaya verir.
Bildirilen Çocukların Vatandaşlığının Belirlenmesine İlişkin
Esaslar
Türk
Babadan Olan Çocuklar
Ø
Evlilik içinde Türk babadan olan çocuklar doğumlarından
başlayarak Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlığını kazanırlar. Bu
çocuklar usulüne uygun olarak düzenlenen doğum tutanaklarına
dayanılarak baba hanesine tescil edilirler. Çocuğun yurt
dışında doğması veya anasının yabancı bir devlet vatandaşı
olması çocuğun Türk vatandaşı olmasına engel
olmaz.
Evlilik dışında Türk babadan ve yabancı anadan doğan
çocuk;
Ø
a)
Babanın ana ile evlenmesi sonucunda; Medeni Kanunun
292 nci maddesine göre kendiliğinden,
Ø
b)
Ananın veya çocuğun istemesi üzerine; Medeni Kanunun 301
inci maddesi uyarınca mahkemece soybağının belirlenmesi
ile,
Ø
c)
Medeni Kanununun 295 inci maddesi uyarınca tanınması halinde
soy bağının kurulması sonucunda babasına bağlı olarak
doğumdan itibaren Türk vatandaşı olur usulüne göre doğum
tutanağı düzenlenerek babasının kayıtlı olduğu idari birime
baba soyadıyla tescil edilir. Annesi ile arasında soybağına
ilişkin bağ kurulur gerekli açıklama yapılır.
Türk
Anadan Doğan Çocuklar
Ø
Türkiye içinde veya dışında Türk anadan doğan çocuklar
doğumlarından başlayarak Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlığını
kazanırlar. Bu çocuklardan evlilik içinde doğanlar usulüne
uygun olarak düzenlenen doğum tutanaklarına dayanılarak
ananın evlilik hanesine, evlilik dışında doğanlar ise
analarının bekârlık hanesine tescil edilirler.
Yabancı Ana ve Babadan Türkiye’de Doğan Çocuklar
Ø
Evlilik içinde veya dışında Türkiye’de doğan ve doğumla ana
veya babasının vatandaşlığını kazanamayan çocuklar bu
durumun Dışişleri Bakanlığınca onanmış resmi belgelerle
belgelendirilmesi, vatansız iseler Emniyet Genel
Müdürlüğünden alınacak belgelerle ve Bakanlıkça da bu yolda
talimat verildiği takdirde, Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı
olarak ailesinin oturduğu yerin aile kütüklerine bağımsız
bir sıra numarası ile tescil edilirler.
Türk
Vatandaşı Olmayan Çocuklara Ait Bildirim
Ø
Yabancı devlet vatandaşlarının Türkiye’de doğan çocuklarına
ait bildirimler nüfus idarelerince kabul edilerek iki örnek
halinde doğum tutanağı düzenlenir. Tutanağın ilgili alanında
bağlı olduğu devleti belirtilerek “....... Devleti
vatandaşıdır.” şeklinde açıklama yapılır. Tutanakta baba ve
ana adı, doğum yeri ve tarihi yazılır. Tutanak imza edilerek
onandıktan sonra, bildirimi yapan dilerse bir örneği
kendisine verilir. Yabancı devlet vatandaşı olan çocuklara
ait tutanaklar aile kütüklerine tescil edilmez, bunlar özel
bir dosyada muhafaza edilir.
|
